Święty Łukasz (I wiek) był greckim lekarzem i uczniem świętego Pawła, który towarzyszył mu w niektórych podróżach misyjnych. Łukasz jest autorem Trzeciej Ewangelii i Dziejów Apostolskich. W obu dziełach używa idiomatycznej greki, a w Dziejach Apostolskich odnosi się do Ewangelii jako "pierwszej księgi" (Dz 1:1).
Według tradycji zapisanych przez Euzebiusza, Łukasz był jednym z pierwszych członków wspólnoty chrześcijańskiej w Antiochii i lekarzem. Mówi się, że dożył 84 lat i zmarł nieżonaty, choć nie jest to do końca pewne. Z jego pism możemy dowiedzieć się o jego charakterze i poglądach teologicznych. W Ewangelii Łukasza znajdują się ważne fragmenty dotyczące narodzin Chrystusa (Łk 1-2), przypowieści, takie jak o dobrym Samarytaninie i synu marnotrawnym, oraz słowa Jezusa podczas Męki, które podkreślają współczucie, ubóstwo, modlitwę i czystość serca Chrystusa.
W Dziejach Apostolskich Łukasz pokazuje, jak chrześcijaństwo rozprzestrzeniło się z Jerozolimy do świata pogańskiego, zwłaszcza do Rzymu. Był skrupulatnym obserwatorem, a jego szczegóły były często potwierdzane przez znaleziska archeologiczne. Łukasz jest również uważany za mistrza słowa, co doprowadziło do tradycji, że był także malarzem i stworzył co najmniej jedną ikonę Matki Boskiej, chociaż żadna z nich nie może być autentyczna.
Łukasz stał się patronem artystów, lekarzy i chirurgów. Jego symbolem jest byk, często tłumaczony jako odniesienie do ofiary w świątyni na początku jego ewangelii. W Anglii poświęcono mu 28 starożytnych kościołów, a jego święto obchodzone jest od czasów starożytnych. Najwcześniejsze wizerunki Łukasza przedstawiają go jako piszącego ewangelistę, ale flamandzcy malarze z XV i XVI wieku przedstawiali go również jako malarza Maryi Dziewicy. Relikwie świętego Łukasza przechowywane są w Konstantynopolu i Padwie. Jego święto obchodzone jest 18 października.
